«مواضع اخیر "اندی برنهام" با محوریت عدم تمایل لندن به مشارکت میدانی در جنگ ایران، به عینی‌ترین شکل ممکن این گزاره را مورد اشاره قرار می دهد که دولت انگلیس و دستگاه‌های اطلاعاتی آن به هیچ عنوان این برداشت و ادراک را ندارند که ایرانِ کنونی، در موضع ضعف قرار دارد. اگر غیر از این بود، انگلیس در‌همدستی صریح با آمریکا همچون نمونه‌های جنگ عراق و افغانستان، تردیدی به خود راه نمی داد.»

صحنه سیاسی انگلستان به تازگی شاهد انتصاب "اندی برنهام" به عنوان نخست وزیر جدید این کشور بوده است. فردی که در‌همان آغاز کارِ خود به دلیل رسانه‌ای شدن حرکت سوخت‌رسان‌ها و جنگنده‌های آمریکایی از پایگاه فیرفورد این کشور جهت انجام اقدامات خصمانه علیه ایران، با انتقادات گسترده‌ای رو‌به‌رو شد و حتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی صراحتا نسبت به این همدستی به دولت انگلیس هشدار داد و تاکید کرد که تهران هدف قراردادن مبدا تجاوز علیه خود را حق مشروعش ارزیابی می کند.

اندی برنهام سیاستمدار حزب کارگر بریتانیا است که به تازگی و پس از کناره‌گیری کی‌یر استارمر به مقام نخست‌وزیری کشورش رسیده است. او پیش‌تر سال‌ها نماینده پارلمان، وزیر در دولت‌های حزب کارگر انگلیس و سپس شهردار منچستر بزرگ بود و به دلیل تاکید بر سیاست‌هایی نظیر توسعه مناطق شمالی انگلستان، تقویت خدمات عمومی و کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای شناخته می‌شود. برنهام از منتقدان پیامدهای برگزیت بوده و بارها گفته است که خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا به اقتصاد و تجارت انگلیس آسیب زده است. با این حال، او فعلا از بازگشت فوری به اتحادیه اروپا حمایت نمی‌کند و ترجیح می‌دهد روابط اقتصادی و امنیتی لندن با بروکسل را گسترش دهد، بدون آنکه همه‌پرسی جدیدی درباره عضویت مجدد انگلیس در اتحادیه اروپا برگزار شود.

در قبال ایران نیز برنهام رویکردی انتقادی نسبت به کشورمان دارد و از حفظ تحریم‌های مرتبط با مسائل امنیتی و حقوق بشری علیه ایران حمایت می کند. با این حال، او بر استفاده از دیپلماسی، همکاری با متحدان اروپایی و جلوگیری از تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه تاکید دارد.

در این راستا، اندی برنهام اخیرا مصاحبه قابل تاملی را با بی‌بی سی انجام داده که حامل نکات معناداری است. به عنوان مثال، او در بخشی از مصاحبه خود در مورد جنگ‌افروزی مجدد آمریکا علیه ایران ابراز نگرانی کرده و گفته ابایی از بیان عقاید صریح خود در این رابطه به دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا ندارد. وی همچنین چند نوبت از پاسخ دادن به این پرسشِ خبرنگار بی‌بی سی که آیا به دونالد ترامپ اعتماد دارد یا نه هم طفره رفته و تاکید کرده صرفا منافع ملی کشورش را مد نظر دارد. اندی برنهام خاطر نشان کرده که در صورت لزوم، در بیان انتقادات صریح خود از سیاست‌های ترامپ، تردید نخواهد کرد.

این مواضع برنهام به ویژه در رابطه با ایران و پرونده جنگ افروزی علیه کشورمان، حامل ۴ نکته راهبردی است.

یک: تحلیل معنادارِ انگلیس از جنگ ایران

برنهام در مصاحبه با بی‌بی سی، به صریح‌ترین شکل ممکن سعی داشته این پیام را مخابره کند که لندن ‌نمی‌خواهد به کارزار جنگ افروزی علیه ایران و کنشگری میدانی در این رابطه بپیوندد.

این موضع نخست‌وزیر جدید انگلیس که در ادامه مواضع نخست وزیر پیشین این کشور یعنی کی‌یر استارمر قرار دارد، یک واقعیت عینی را مورد اشاره قرار می دهد و آن هم این است که دولت انگلیس و دستگاه‌های اطلاعاتی آن به هیچ عنوان این برداشت و ادراک را ندارند که ایرانِ کنونی، در موضع ضعف قرار دارد.

اگر خلاف این بود، تردیدی وجود نداشت که انگلیس همچون نمونه نقش‌آفرینی خود در قالب جنگ‌های عراق و افغانستان، تردیدی به خودش در‌همراهی با ماجراجویی‌های آمریکا راه نمی داد و حتی برای خود از قِبَل مشارکت در جنگ علیه ایران، پاداش و سهم‌هم از جیب ملت ایران و منابع غنی کشورمان تعیین می کرد. واقعیت این است که انگلیس، مشارکت در جنگ افروزی علیه ایران را قماری بزرگ برای خود ارزیابی می کند و حاضر نیست وارد پرونده‌ای شود که چشم‌اندازی در مورد آینده آن ندارد.

دو: انزوای چندباره ترامپ در جنگ‌افروزی علیه ایران

در یک سال اخیر و همزمان با تشدید کارزار جنگ افروزی دولت آمریکا علیه ایران، رئیس جمهور این کشور دونالد ترامپ دست به هر کاری زده تا شاید بتواند دولت‌های مختلف جهان به ویژه در جهان غرب را قانع به همراهی میدانی با خود کند و نوعی اجماع سیاسی و میدانی قابل توجه را علیه کشورمان ایجاد کند. با این حال، هرچه وی در این زمینه بیشتر تلاش کرده، بیش از پیش شکست خورده است.

واقعیت این است که نه تشکیلات ناتو، نه دولت‌های اروپایی و نه سایر بازیگران در محیط بین‌المللی، حاضر به حضور در کارزار جنگ افروزی علیه ایران نشده و نمی شوند. اینکه اندی برنهام نخست وزیر جدید انگلیس نیز این پیام را می فرستد که بنا ندارد دولت کشورش را وارد جنگ افروزی علیه کشورمان کند هم چندان عجیب نیست زیرا پیشتر نیز کی‌یر استارمر نخست‌وزیر پیشین انگلیس در چندین نوبت تاکید کرده بود که جنگ با ایران را جنگِ کشورش نمی داند و حاضر به مشارکت در آن نیست. سران سایر کشورهای اروپایی نیز مواضع مشابهی را مطرح کرده‌اند. این معادله از منظر سیاسی و راهبردی، انزوای آمریکا و شکست آن در پرونده اجماع‌سازی و تحمیل فشار علیه ایران را به نمایش می گذارد.

سه: لندن و تاکید بر استقلال راهبردی خود

اینکه اندی برنهام تاکید می کند در بیان انقاداتش از ترامپ ابایی ندارد و منافع ملی کشورش را قبل از هر تصمیمی مد نظر دارد، این گزاره راهبردی را مورد اشاره قرار می دهد که نخست وزیر جدید انگلیس می خواهد استقلال تصمیم‌گیری کشورش در موضوعات مهم را برجست‌سازی کند. در عین حال، اینکه او می گوید حاضر به توسعه توافقات دفاعی و امنیتی با آمریکا است اما مایل به مشارکت در پرونده ماجراجویی‌های کاخ سفید به ویژه علیه ایران نیست نیز در‌همین راستا ارزیابی می شود.

از این منظر، برنهام می خواهد اتحاد راهبردی با آمریکا را حفظ کند و البته که مانع از کشیدن شدن کشورش به یک درگیری پرهزینه در خاورمیانه شود. اهمیت این مساله زمانی بیش از پیش درک می شود که بدانیم در ماه‌های اخیر بسیاری از تحلیلگران و افکار عمومی، از سیاست خارجی انگلیس انتقاد کرده و آن را صرفا دنباله‌روی رویکردهای دولت آمریکا دانسته‌اند. حال اندی برنهام فعالانه به دنبال تغییر این ذهنیت و ادراک است. البته که این رویکرد برنهام نیز ناشی از ابتکارات فعال وی نیست و بیش از همه ریشه در ضعف‌های جدی انگلیسی‌ها در برهه زمانی کنونی در حوزه سیاست خارجی خود دارد.

چهار: پیام معنادار برنهام به جامعه انگلیس

انگلستان در یک دهه اخیر حضور ۵ نخست‌وزیر را در صحنه سیاسی خود تجربه کرده است. این یعنی معادلات سیاست داخلی این کشور عاری از ثبات و مملو از آشفتگی شده است. موضوعی که یک خسارت بزرگ برای دولت و نظام حکمرانی انگلیس است. حال اگر از این زاویه به ماجرا بنگریم، اندی برنهام با درک این چالش، سعی داشته اعتماد افکار عمومی انگلیس که مخالف با هرگونه مشارکت کشورشان در جنگ افروزی‌های خارجی هستند را کسب کند. ورای این‌ها، لندن به هیچ عنوان خود را در موقعیت مدیریت فشارها و تبعات اقتصادی منفی ناشی از مشارکت خود در معادله جنگ افروزی علیه ایران نمی‌بیند. از این رو، اندی برنهام با دادنِ این اطمینان خاطر به مردم کشورش که قصد ندارد با جنگ افروزی ترامپ علیه ایران همکاری کند، عملا به دنبال تثبیت موقعیت خود و حزبش در صحنه قدرت سیاسی انگلیس نیز است. 

*. جهان نیوز