جلیل پرسیان امدادگر هلال‌احمر هرمزگان، از لحظه تلخ یافتن پیکر شهید تنگسیری در عملیات آواربرداری روایت می‌کند.

‌خبرگزاری تسنیم :جنگ تنها در صدای انفجارها، تخریب ساختمان‌ها و ویرانی زیرساخت‌ها خلاصه نمی‌شود؛ در سوی دیگر میدان، انسان‌هایی حضور دارند که درست در لحظه وقوع حادثه، به دل خطر می‌زنند تا شاید بتوانند جان گرفتارشدگان را نجات دهند. امدادگرانی که گاهی با اطلاعاتی محدود، در تاریکی شب و میان آوار ساختمان‌های تخریب‌شده، عملیات جست‌وجو و نجات را آغاز می‌کنند و تا آخرین لحظه برای یافتن نشانه‌ای از حیات تلاش می‌کنند.

در جریان جنگ 40روزه و حوادث ناشی از حملات دشمن به بخش‌هایی از استان هرمزگان، به‌ویژه بندرعباس، نیروهای جمعیت هلال‌احمر کنار سایر گروه‌های امدادی، مسئولیت سنگین جست‌وجو، نجات و انتقال مصدومان را به‌عهده داشتند؛ عملیاتی که گاه ساعت‌ها به‌طول می‌انجامید و امدادگران در جریان آن با صحنه‌هایی دشوار و فراموش‌نشدنی مواجه می‌شدند.

یکی از این امدادگران جلیل پرسیان است؛ نیرویی باسابقه که از سال 1380 فعالیت خود را در جمعیت هلال‌احمر آغاز کرده و طی بیش از دو دهه حضور در عرصه امداد و نجات، حوادث مختلفی از سوانح جاده‌ای و عملیات‌های کوهستانی و دریایی تا زلزله، انفجار و آواربرداری را تجربه کرده است.

او از سال 1390 به تیم واکنش سریع «ایثار» پیوست و با گذراندن دوره‌های تخصصی، آمادگی حضور در مأموریت‌های دشوار و شرایط غیرقابل‌پیش‌بینی را به دست آورد؛ اما آنچه در روزهای جنگ رمضان در بندرعباس تجربه کرد، از جمله مأموریت‌هایی بود که حتی پس از سال‌ها فعالیت حرفه‌ای، همچنان با جزئیات در ذهنش باقی مانده است.

پرسیان در این گفت‌وگو از چگونگی آغاز مأموریت در ساعات ابتدایی صبح، حضور در محدوده مهرگان و بیمارستان خلیج فارس، ورود به ساختمان‌های آسیب‌دیده، نجات افراد گرفتار، جست‌وجو در تاریکی شب و استفاده از دستگاه‌های زنده‌یاب و ماشین‌آلات سنگین می‌گوید؛ روایتی که نقطه عطف آن به لحظه یافتن پیکر مطهر دریابان پاسدار شهید علیرضا تنگسیری بازمی‌گردد.

او تأکید می‌کند که در عملیات امداد و نجات، هیچ مأموریتی از مأموریت دیگر کم‌اهمیت‌تر نیست و برای یک امدادگر، هر انسانی که زیر آوار گرفتار شده، به‌اندازه یک دنیا ارزش دارد.

قسمت هایی از این گفت‌و‌گودر ادامه مشاهده میکنید:

از آغاز فعالیت داوطلبانه تا حضور در تیم واکنش سریع

مأموریت در ساعات ابتدایی صبح؛ حرکت به‌سمت مهرگان و بیمارستان خلیج فارس

 

تسنیم: به روزهای جنگ رمضان برسیم، زمانی که حوادث و انفجارها در نقاط مختلف هرمزگان رخ می‌داد، شرایط فعالیت نیروهای امدادی چگونه بود؟

شرایط آن روزها با بسیاری از حوادث معمولی که پیش‌تر تجربه کرده بودیم، تفاوت داشت. در روزهای نخست جنگ، خبر حملات و تخریب‌ها از نقاط مختلف می‌رسید و نیروهای امدادی باید خودشان را برای حضور در محل حوادث آماده می‌کردند.

یکی از دشواری‌های اصلی این بود که اطلاعات اولیه همیشه کامل نبود. در برخی موارد فقط محدوده‌ای کلی به ما اعلام می‌شد و تا زمانی که به محل حادثه می‌رسیدیم، تصویر دقیقی از ابعاد تخریب، تعداد افراد گرفتار و وضعیت ساختمان‌ها نداشتیم.

در چنین شرایطی، باید با همان اطلاعات محدود حرکت می‌کردیم. اولویت این بود که هرچه سریع‌تر به محل برسیم، وضعیت را ارزیابی کنیم و عملیات جست‌وجو و نجات را آغاز کنیم.

نیروهای واکنش سریع هلال‌احمر هرمزگان نیز در کنار سایر گروه‌های امدادی تلاش می‌کردند در نخستین فرصت در محل حاضر شوند. طبیعی است که در شرایط جنگی، سرعت عمل اهمیت زیادی دارد، اما این سرعت باید همراه با دقت و رعایت اصول ایمنی باشد.

تسنیم: یکی از مأموریت‌هایی که در ذهن شما باقی مانده، حادثه محدوده مهرگان و بیمارستان خلیج فارس است، چگونه از این حادثه مطلع شدید و مأموریت از چه‌زمانی آغاز شد؟

یکی از مأموریت‌هایی که جزئیات آن همچنان در ذهنم مانده، مربوط به ساعات ابتدایی صبح بود. به ما اعلام کردند که باید به سمت محدوده مهرگان و بیمارستان خلیج فارس حرکت کنیم.

حادثه در ساعت 4:13 بامداد اتفاق افتاده بود. زمانی که شهر هنوز در تاریکی سحر قرار داشت و بسیاری از مردم در خواب بودند. ما نیز در همان ساعات اولیه برای حضور در محل و آغاز عملیات اعزام شدیم.

در آن لحظات اطلاعات کاملی از آنچه اتفاق افتاده بود نداشتیم. نمی‌دانستیم چند ساختمان آسیب دیده‌اند، چه تعداد افراد زیر آوار گرفتار شده‌اند و وضعیت افراد داخل ساختمان‌ها چگونه است.

اما برای ما یک موضوع روشن بود؛ باید خودمان را به محل می‌رساندیم و هر کسی را که امکان نجاتش وجود داشت، پیدا می‌کردیم.

در چنین مأموریت‌هایی فرصت زیادی برای فکر کردن به حواشی وجود ندارد. وقتی اعلام می‌شود افرادی زیر آوار گرفتار شده‌اند، تمام تمرکز امدادگر روی نحوه ورود، ارزیابی محل و شروع عملیات جست‌وجو قرار می‌گیرد.

تسنیم: وقتی به محدوده حادثه رسیدید، نخستین تصویری که با آن مواجه شدید چه بود؟

هنگامی که به محل رسیدیم، هوا هنوز کاملاً روشن نشده بود. چند ساختمان آسیب دیده بودند و مشخص بود که تعدادی از افراد زیر آوار گرفتار شده‌اند.

مردم محلی و همسایه‌ها نیز پیش از رسیدن نیروهای امدادی در محل حضور داشتند و برای کمک به افراد گرفتار تلاش می‌کردند. این موضوع در حوادث مختلف اتفاق می‌افتد؛ مردم وقتی می‌بینند ساختمان یا محل سکونت همسایه‌هایشان آسیب دیده، نمی‌توانند بی‌تفاوت بمانند و با هر وسیله‌ای که در اختیار دارند برای کمک وارد عمل می‌شوند.

البته باید توجه داشت که عملیات آواربرداری با کمک‌های معمولی تفاوت دارد. در ساختمان‌های آسیب‌دیده ممکن است بخش‌هایی از سازه همچنان ناپایدار باشد و جابه‌جایی نادرست آوار باعث ریزش بیشتر شود. بنابراین لازم است عملیات با ابزار مناسب و بر اساس ارزیابی شرایط انجام شود.

ما در آن شرایط باید هم به افراد گرفتار توجه می‌کردیم و هم مراقب بودیم هنگام ورود و جابه‌جایی آوار، خطر بیشتری متوجه مصدومان و نیروهای امدادی نشود.

ورود به ساختمان‌های آسیب‌دیده؛ جست‌وجو برای یافتن گرفتارشدگان

تسنیم: نخستین عملیات شما در محل حادثه چگونه آغاز شد؟ آیا امکان ورود مستقیم به ساختمان‌ها وجود داشت؟

در یکی از ساختمان‌ها، درِ ورودی آسیب دیده بود و امکان ورود عادی وجود نداشت. به همین دلیل با استفاده از ابزارهای امدادی، مسیر ورود را باز کردیم تا بتوانیم وارد ساختمان شویم و وضعیت افراد داخل آن را بررسی کنیم.

پس از ورود، در یکی از اتاق‌ها یک زن و یک مرد حضور داشتند و زن دیگری نیز زیر آوار گرفتار شده بود. باید با احتیاط شرایط را بررسی می‌کردیم و فرد گرفتار را به شکلی خارج می‌کردیم که آسیب بیشتری به او وارد نشود.

در عملیات‌های آوار، نحوه خارج‌کردن افراد اهمیت زیادی دارد. ممکن است فردی زیر قطعات ساختمان گرفتار شده باشد و جابه‌جایی ناگهانی بخشی از آوار، وضعیت او را وخیم‌تر کند. بنابراین باید با دقت و استفاده از ابزار مناسب، مسیر دسترسی را باز کنیم.

پس از آنکه توانستیم فرد گرفتار را خارج کنیم، او را تحویل نیروهای اورژانس و امدادی دادیم تا اقدامات درمانی و مراقبت‌های لازم برایش انجام شود.

تسنیم: پس از این عملیات سراغ ساختمان دیگری رفتید، وضعیت آن ساختمان چگونه بود؟

بعد از آن به‌سمت ساختمان دیگری رفتیم که یک ساختمان چهارطبقه با نمای آجری بود و آسیب جدی دیده بود، در چنین شرایطی نمی‌توان فقط بر اساس ظاهر ساختمان درباره وضعیت افراد داخل آن تصمیم گرفت. ممکن است از بیرون تصور کنیم بخش‌هایی از ساختمان کاملاً تخریب شده یا امکان حضور فردی در آن وجود ندارد، اما در قسمت‌هایی از سازه همچنان فضاهایی باقی مانده باشد که افراد در آن گرفتار شده باشند،

به همین دلیل باید بخش‌های قابل دسترس را بررسی کنیم و جست‌وجو را با دقت ادامه دهیم. هر نشانه‌ای می‌تواند اهمیت داشته باشد؛ گاهی یک صدای ضعیف، یک مسیر دسترسی یا نشانه‌ای در میان آوار می‌تواند ما را به فردی برساند که همچنان به کمک نیاز دارد.

تسنیم: در ادامه عملیات، چگونه به ساختمانی رسیدید که بعدها به نام ساختمان شهید تنگسیری شناخته شد؟

در جریان عملیات، یکی از همکارانم از من خواست به ساختمانی در مجاورت ساختمانی که بعداً به‌عنوان ساختمان شهید تنگسیری شناخته شد، مراجعه کنم.

به آن محل رفتیم و عملیات جست‌وجو را آغاز کردیم. در آنجا با وضعیت‌های متفاوتی مواجه شدیم. در بخشی از عملیات توانستیم یک نفر را زنده از زیر آوار خارج کنیم، اما در مورد فرد دیگری با پیکر جان‌باخته مواجه شدیم.

در قسمت دیگری نیز با همکاری نیروهای آتش‌نشانی موفق شدیم فردی را نجات دهیم.

این عملیات‌ها به‌صورت مرحله‌ای پیش می‌رفت. هر بخش از ساختمان شرایط خاص خودش را داشت و باید متناسب با وضعیت آوار، راه دسترسی و احتمال حضور افراد گرفتار تصمیم می‌گرفتیم.

در ساختمان چهارطبقه نیز تلاش کردیم با استفاده از ابزارهای امدادی و مهار بخش‌های لازم، مسیر دسترسی به افراد گرفتار را باز کنیم. در این شرایط، همکاری میان نیروهای امدادی و آتش‌نشانی اهمیت زیادی داشت؛ زیرا هر گروه با توجه به تخصص و امکانات خود بخشی از عملیات را پیش می‌برد.

تسنیم: در چنین شرایطی که احتمال وجود افراد زنده و جان‌باخته به‌صورت هم‌زمان وجود دارد، امدادگر چگونه تمرکز خود را حفظ می‌کند؟

این یکی از سخت‌ترین بخش‌های امدادگری است. شما در یک نقطه ممکن است فردی را زنده پیدا کنید و در نقطه دیگر با پیکر فردی مواجه شوید که جان خود را از دست داده است. این وضعیت از نظر روحی دشوار است، اما امدادگر باید بتواند تمرکز خود را حفظ کند.

وقتی فردی زنده از زیر آوار بیرون می‌آید، برای همه نیروهای حاضر امید ایجاد می‌شود و همین اتفاق انگیزه می‌دهد که جست‌وجو را ادامه دهیم،

اما وقتی با پیکر جان‌باختگان مواجه می‌شویم، طبیعتاً فضای عملیات سنگین‌تر می‌شود. با این حال، تا زمانی که مأموریت پایان نیافته و همه بخش‌های موردنظر بررسی نشده‌اند، وظیفه ما ادامه جست‌وجو است.

ما باید بتوانیم احساسات خود را مدیریت کنیم و در عین حال، احترام و شأن افرادی را که در حادثه جان باخته‌اند، حفظ کنیم.

جست‌وجو در تاریکی شب؛ زنده‌یاب و ماشین‌آلات سنگین وارد عملیات شدند

تسنیم: با گذشت زمان و نزدیک‌شدن شب، چه تغییراتی در روند عملیات ایجاد شد؟

هرچه زمان می‌گذشت، شرایط عملیات دشوارتر می‌شد. در ساعات ابتدایی، بخش‌هایی از آوار را می‌توانستیم با ابزارهای دستی و به‌صورت مرحله‌ای جابه‌جا کنیم، اما در بعضی قسمت‌ها حجم و سنگینی آوار به‌اندازه‌ای بود که ادامه کار بدون استفاده از ماشین‌آلات سنگین امکان‌پذیر نبود.

در عملیات آواربرداری باید میان سرعت و دقت تعادل برقرار شود. نمی‌توان بدون ارزیابی، آوار را به‌سرعت جابه‌جا کرد؛ زیرا ممکن است افرادی زیر آن گرفتار باشند یا بخش‌هایی از سازه همچنان ناپایدار باشد.

به همین دلیل، در ابتدا تلاش می‌کنیم قسمت‌هایی را که امکان دسترسی به آن‌ها با ابزار دستی وجود دارد، بررسی کنیم و پس از ارزیابی شرایط، در بخش‌های لازم از ماشین‌آلات سنگین استفاده شود.

در این عملیات نیز با پیشرفت کار، در برخی قسمت‌ها به امکانات سنگین‌تر نیاز پیدا کردیم و روند آواربرداری با توجه به شرایط محل ادامه یافت.

 

تسنیم: آیا در این عملیات از دستگاه زنده‌یاب هم استفاده شد؟ این دستگاه تا چه‌اندازه می‌تواند به یافتن افراد گرفتار کمک کند؟

بله، کنار روش‌های معمول جست‌وجو، از دستگاه زنده‌یاب نیز استفاده کردیم، این دستگاه می‌تواند نشانه‌هایی را ثبت کند که به هدایت عملیات جست‌وجو کمک می‌کند،

البته باید به این نکته توجه داشت که دستگاه زنده‌یاب به‌تنهایی مشخص نمی‌کند فردی که زیر آوار قرار دارد زنده است یا جان خود را از دست داده است، خروجی دستگاه باید بررسی و با سایر نشانه‌ها ارزیابی شود،

به همین دلیل نمی‌توان صرفاً بر اساس یک علامت یا نتیجه دستگاه تصمیم گرفت که عملیات در یک نقطه متوقف شود یا فردی حتماً زنده است. باید بررسی‌های تکمیلی انجام شود و جست‌وجو با رعایت اصول فنی ادامه پیدا کند.

در عملیات‌های آواربرداری، فناوری و تجهیزات کمک‌کننده هستند، اما تجربه نیروها، ارزیابی میدانی و تصمیم‌گیری درست نیز نقش بسیار مهمی دارند.

تسنیم: در بخش‌هایی از ساختمان که امکان دسترسی وجود نداشت، چگونه عملیات جست‌وجو را ادامه می‌دادید؟

در برخی قسمت‌ها امکان ورود مستقیم وجود داشت و امدادگران توانستند وارد شوند و جست‌وجو کنند. در بخش‌های دیگر نیز وضعیت آوار به‌گونه‌ای بود که باید ابتدا شرایط بررسی و مسیر دسترسی ایمن ایجاد می‌شد.

بعضی قسمت‌ها بررسی شدند، اما در برخی نقاط نشانه‌ای از حضور افراد پیدا نکردیم. با این حال، در چنین عملیات‌هایی نمی‌توان صرفاً به یک بررسی محدود اکتفا کرد؛ باید مطمئن شویم بخش‌های موردنظر به‌درستی جست‌وجو شده‌اند.

امدادگر در این شرایط هم‌زمان با چند مسئله مواجه است: احتمال زنده‌بودن افراد، وضعیت سازه، ایمنی نیروها، محدودیت دسترسی و زمان. از یک طرف هر لحظه برای فردی که زیر آوار گرفتار شده اهمیت دارد و از طرف دیگر، عجله بدون ارزیابی می‌تواند جان نیروهای امدادی و حتی افراد گرفتار را بیشتر به خطر بیندازد.

این همان پیچیدگی عملیات آواربرداری است؛ جایی که باید با وجود فشار زمانی و شرایط دشوار، تصمیم‌های دقیق و حساب‌شده گرفت.

لحظه تلخ یافتن پیکر مطهر دریابان شهید علیرضا تنگسیری

تسنیم: یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های روایت شما به لحظه پیدا شدن پیکر دریابان شهید علیرضا تنگسیری مربوط می‌شود، چگونه به پیکر این شهید بزرگوار رسیدید؟

با ادامه عملیات و جابه‌جایی آوارها، سرانجام به پیکر یکی از شهدا رسیدیم. مانند دیگر مراحل عملیات، باید کار را با دقت و احترام پیش می‌بردیم.

در ابتدا تمرکز ما بر انجام صحیح عملیات و خارج‌کردن پیکر از زیر آوار بود، اما وقتی همکاران و افراد حاضر در محل او را شناختند و مشخص شد پیکر متعلق به دریابان پاسدار شهید علیرضا تنگسیری است، فضای عملیات کاملاً تحت تأثیر قرار گرفت.

تا پیش از آن، ما با یک مأموریت امدادی روبه‌رو بودیم و مانند تمام مأموریت‌های دیگر تلاش می‌کردیم افراد گرفتار را پیدا کنیم. اما وقتی متوجه شدیم با پیکر این سردار بزرگ مواجه شده‌ایم، حال‌وهوای آن لحظه برایم سنگین‌تر شد.

فضای حادثه، سکوتی که در اطراف حاکم شده بود و اندوهی که در چهره نیروهای حاضر دیده می‌شد، آن لحظه را به یکی از خاطرات فراموش‌نشدنی زندگی امدادی من تبدیل کرد.

تسنیم: شما سال‌ها در عملیات‌های سخت حضور داشته‌اید، مواجهه با پیکر شهید تنگسیری چه‌تفاوتی با تجربه‌های قبلی شما داشت؟

در طول سال‌های فعالیت امدادی، صحنه‌های دشوار زیادی دیده‌ام؛ از تصادف‌های شدید جاده‌ای و حوادث کوهستان گرفته تا زلزله، انفجار و عملیات‌های آواربرداری.

طبیعتاً وقتی سال‌ها در این حرفه فعالیت می‌کنید، با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شوید که از نظر روحی بسیار سنگین هستند. با این حال، بعضی لحظه‌ها حتی با وجود تمام تجربه‌ای که دارید، باز هم تأثیر عمیقی بر شما می‌گذارند.

پیدا شدن پیکر دریابان شهید علیرضا تنگسیری برای من یکی از همان لحظه‌ها بود. وقتی متوجه شدیم پیکر متعلق به ایشان است، احساس اندوه و احترام عمیقی در وجودم شکل گرفت.

آن لحظه برای من صرفاً پیدا شدن پیکر یک فرد در عملیات آواربرداری نبود؛ با پیکر سرداری مواجه شده بودیم که نام و جایگاهش برای حاضران در محل شناخته‌شده بود. همین موضوع فضای عملیات را از نظر عاطفی متفاوت کرده بود.

تسنیم: پس از پیدا شدن پیکر شهید تنگسیری، عملیات جست‌وجو به پایان رسید؟

خیر؛ مأموریت ما با پیدا شدن پیکر شهید تنگسیری تمام نشد، آوارهای دیگری باقی مانده بود و احتمال می‌دادیم افراد دیگری نیز در بخش‌های مختلف گرفتار باشند.

در عملیات امداد و نجات نمی‌توان به‌دلیل تلخی یک اتفاق یا سنگینی فضای حادثه، کار را متوقف کرد، باید دوباره به مأموریت برگردیم؛ زیرا ممکن است هنوز انسانی در نقطه‌ای از آوار به کمک نیاز داشته باشد.

وقتی پیکرها یکی پس از دیگری پیدا می‌شوند، عمق فاجعه بیشتر آشکار می‌شود و از نظر روحی شرایط سخت‌تر می‌شود، اما تا زمانی که عملیات پایان نیافته باشد، باید جست‌وجو را ادامه داد.

برای ما مهم بود که بخش‌های بررسی‌نشده باقی نماند و هر کاری که از نظر فنی و عملیاتی امکان‌پذیر است، برای یافتن افراد گرفتار انجام شود.