تبيين: عضو هيئت علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) با اشاره به گستردگي و انتشار شيعيان در عصر امام حسن عسكري(ع) اظهار داشت: عراق، جزيره العرب، مدينه، يمن، شمال آفريقا مانند مصر و مغرب، شهرهاي مختلفي از ايران مانند اهواز، قم ، همدان، گرگان، خراسان، نيشابور وهمچنين هرات، مرو، بلخ از جمله مناطق حضور شيعيان بود و امام عسكري(ع) عليرغم محدوديت هاي شديد نه تنها شيعه را حفظ بلكه به ترويج  آن نيز پرداختند.

حجت الاسلام والمسلمين دكتر محمدرضا جباري در گفتگو با خبرنگار تبيين با اشاره به اوضاع و احوال سياسي عصر امام حسن عسكري(ع) اظهار داشت: دوره خلافت عباسيان به 4 دوره تقسيم مي شود، دوره اول با پيروزي بني عباس بر بني اميه آغاز شده كه دوره تثبيت است و از سال 233 هجري نيز دوره دوم آغاز شده كه ويژگي آن غلبه و نفوذ تركان در حاكميت است به نحوي كه قدرت عزل و نصب خليفه را داشتند. بعد از يك قرن از سال 234 دوره سوم عباسيان شروع شد كه دوران حضور آل بويه و خلافت آنها در بغداد است و فقط در ظاهر حكومت در دست عباسيان بود و با گذشت يك قرن دوره چهارم عباسي با زوال آل بويه و آغاز خلافت سلجوقيان شروع شده و اين دوره تا سال 656  ادامه يافت كه با حمله هلاكوخان مغول به پايان مي رسد.

عضو هيئت علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) با اشاره به اينكه دوره امامت امامين عسكريين(ع) در عصر دوم عباسي است، ويژگي هاي اين دوره را ياد آور شد و اظهار داشت: در اين دوره تزلزل در اركان حكومت به چشم مي خورد وبرخي خلفاي معروف سفاك و خون ريز و دشمن آل ابي طالب در اين دوره حضور دارند.

وي با اشاره به اينكه احضار شدن امام هادي(ع) از سوي متوكل اظهار داشت: امام حسن عسكري(ع) نيز كه در آن زمان طفلي حدودا 2 ساله بود، به همراه پدر به سامرا آمده بود و لذا در سامرا رشد كرده و فضاي سياسي سامرا را كاملا تجربه كرده بود.

دكتر جباري با اشاره به اينكه فضاي سامرا فضائي نظامي و غير شيعي بود، اظهار داشت: امام عسكري(ع) در طول عمر خود در شهر سامرا زندگي كرده و هيچ گزارشي از اينكه ايشان سامرا را ترك كرده و در شهر ديگري حتي براي مدتي كوتاه سكني گزيده باشند، در دست نيست و متوكل، خليفه سفاك عباسي نيز در بخش عمده اقامت و حيات ايشان بر سركار بود كه گزارش هاي متعددي راجع به قساوت قلب وي و ايجاد محدوديت ها براي شيعيان و امامين حسن عسكري(ع) رسيده است. تا حدي كه ابراز عناد وي نسبت به اميرالمومنين(ع) را ، فرزندش منتصر نيز برنتافت و همين مسأله زمينه را براي قتل متوكل فراهم كرد.

وي با اشاره به خلفاي عصر امامين عسكريين(ع) اظهار داشت: بعد از قتل متوكل، منتصر تنها چند ماه خلافت كرد و پس از او مستعين كه از خلفاي سفاك بود به مدت 4 سال خلافت كرد و پس از او معتز به خلافت رسيد كه در دوره معتز يعني در سال 255، دوره امامت امام حسن عسكري(ع) آغاز شد. بعد از معتز عباسي، مهتدي خلافت را در دست گرفت كه اندكي نرم تر و معتدل تر نسبت به خلفاي سفاك عباسي بود ، اما پس از او حكومت به معتمد رسيد كه خليفه بسيار خونريزي بود و متأسفانه دوره خلافت او نيز طولاني بود و بيش از 23 سال طول كشيد و شهادت امام عسكري(ع) نيز در اين دوره رقم خورد.

عضو هيئت علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) در ادامه با اشاره به رفتار خلفاي سفاك عباسي با امام حسن عسكري(ع) عليرغم برخي احترام هاي ظاهري كه ناچار به رعايت آنها بودند افزود: به قدري بر امام عسكري سخت گرفته شد كه در تاريخ مواردي از حبس شدن ايشان قبل و بعد از به امامت رسيدنشان به چشم مي خورد و اين حبس ها نشان دهنده محدوديت هاي فراواني است كه بر امام حسن عسكري(ع) وارد مي شد. اما عليرغم اين فشارها، نه تنها ايشان شيعه را حفظ كرد، بلكه زمينه ترويج تشيع را هم فراهم كرد.

وي در ادامه با اشاره به شيوه مبارزاتي ائمه(ع) اظهار داشت: شيوه هاي مبارزاتي ائمه(ع)، تنها به معناي قيام با شمشير نيست، بلكه مبارزه به معناي حفظ تشيع و انجام فعاليت هايي است كه مخالف حكومت ظلم باشد و لذا همه ائمه(ع) شيوه هاي مبارزاتي داشته اند، اما بعد ازامام حسين(ع)، زمينه براي قيام علني و آشكار ،مخصوصا با توجه به عدم آمادگي شيعيان فراهم نشد و بقيه ايشان به شيوه هاي مختلفي به ترويج شيعه و مخالفت با حكومت ها پرداهتند.

دكتر جباري با اشاره به كنترل و مراقبت شديد امام عسكري(ع) توسط بني عباس اظهار داشت: حتي به گونه اي برنامه ريزي شده بود كه امام(ع) بايد هر هفته روزهاي دوشنبه و پنجشنبه به دارالخلافه مي رفتند و حتي در رفت و آمد ها و مسيرها به شدت مورد مراقبت بودند و گاه برخي از شيعياني كه با امام(ع) ديدار مي كردند، بعد از بازگشت از منزل ايشان ، مورد تعرض قرار مي گرفتند.

وي با اشاره به گستردگي و انتشار شيعيان در آن عصر اظهار داشت: عراق، جزيره العرب، مدينه، يمن، شمال آفريقا مانند مصر و مغرب، شهرهاي مختلفي از ايران مانند اهواز، قم همدان، گرگان، خراسان، نيشابور وهمچنين هرات، مرو، بلخ از جمله مناطق حضور شيعيان بود و امام عسكري(ع) عليرغم محدوديت هاي شديد نه تنها شيعه را حفظ بلكه به ترويج  آن نيز پرداختند.

وي نحوه ارتباط امام حسن عسكري(ع) با شيعيان ساير مناطق را استفاده از شبكه وكالت دانست وافزود: اين شبكه در زمان امام صادق(ع) پايه ريزي شد كه امام صادق(ع) نمايندگاني را در نقاطي نصب كردند و مردم را به آنها ارجاع دادند. زمينه تأسيس اين شبكه نيز عدم دسترسي همه شيعيان به ائمه(ع) و همچنين آماده كردن شيعيان براي  مواجهه با فقدان امام حاضر و غيبت صغري و بعد از آن غيبت كبري بود.

وي با اشاره به تلاش هاي امام حسن عسكري(ع) در ترويج تشيع با استفاده از شبكه وكالت اظهار داشت: در حالي كه در زمان امام هادي(ع)، 14 نفر وظيفه وكالت را بر عهده داشتند، در زمان امام حسن عسكري عليرغم وجود محدوديت ها، اين تعداد بر اساس نتايجي كه بنده در تتبعاتم داشته ام، به 21 نفر رسيده است كه اين نشان از تقويت شبكه وكالت داشته است.

دكتر جباري با اشاره به گزارش هاي مختلف رسيده در خصوص نامه هايي كه امام عسكري (ع) براي وكلا و شيعيان مي نوشتند اظهار داشت: امام(ع) در اين نامه ها هم وكلا و وظايف آنها را به مردم معرفي مي كردند و هم مردم را به آنها ارجاع مي دادند.

وي با اشاره به فراست و تدبير امام حسن عسكري (ع) براي ارتباط با شيعيان ساير مناطق افزود: حتي بنا بر برخي گزارش ها، گاه امام عسگري(ع) چوب مدوري را از نامه ، پر كرده و به وكلا يا نماينده خود يعني عثمان بن سعيد مي فرستادند تا به ساير وكلا برساند.

اين استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تلاش هاي امام حسن عسكري(ع) براي معرفي امام عصر(عج) به شيعيان اظهار داشت: علاوه بر استفاده از شبكه وكالت براي اين امر، امام(ع) مأموريت دوگانه اي نيز بر عهده داشتند وعلاوه بر اينكه بايد تولد حضرت حجت(عج) را از دستگاه خلافت و برخي ديگر مخفي نگه مي داشتند، بايد خواص شيعه و وكلا را از تولد ايشان با خبر مي كردند و حتي به برخي ارائه مي كردند. به عنوان نمونه امام عسكري(ع) در نامه اي به احمد بن اسحاق اشعري قمي كه وكيل امام هادي(ع) و امام عسكري (ع) بوده و وكيل امام(ع) در اوقاف در قم بوده است، از تولد حضرت مهدي(عج) به وي خبر داده و به اعلام اين خبر توسط وي براي شعيان قم نيز اشاره مي كنند و حتي وقتي وي در سفري به سامرا مي رود، امام(ع) فرزند خود را به وي ارائه كرده و نشان مي دهد و حتي امام عصر(عج) سئوالات او و همراهش را پاسخ مي دهد.

وي افزود: از طرف ديگر امام حسن عسكري(ع)، عثمان بن سعيد  را كه شخصي سليم النفس، مطمئن و نماينده ايشان بود و همچنين پسر عثمان بن سعيد را به عنوان نماينده فرزندش مهدي(عج) براي مردم معرفي مي كند و اين تمهيد بسيار خوبي بود كه در جانشيني ايشان اختلافي به وجود نيايد و شيعيان بتوانند امام خود را بشناسند.

دكتر جباري ادامه داد: اهميت اين اقدام زماني روشن تر مي شود كه بعد از شهادت امام حسن عسكري(ع)، كساني ادعاي جانشيني يا وكالت از امام عصر(عج) كردند و حتي متأسفانه افرادي مانند علي بن بلال، احمد بن هلال و محمدبن نصير كه وكلاي ائمه(ع) بودند، به خاطر گرايش به دنيا ادعاي نيابت شدند و امام عسكري(ع) با معرفي عثمان و فرزند وي، تكليف شيعيان را مشخص كرد.

انتهاي پيام/