به گزارش پايگاه اطلاع رساني آثار حضرت آيت الله مصباح يزدي، رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) در سي و يکمين نشست انجمن فارغ التحصيلان اين مؤسسه، با بيان اين‌که زندگي انساني داراي ابعاد مختلفي است، اين سئوال را مطرح کرد که قلمرو دين کجاست؟ آيا دين حوزه خاصي از زندگي را دربرمي‌گيرد و مانند ديگر حوزه ها، متصديان آن بايد تنها در همان حوزه کار کنند يا خير؟

آيت الله محمدتقي مصباح يزدي در پاسخ به اين سئوال اظهار داشت: سئوال داراي دو جنبه است؛ اگر مراد اين باشد که دين در مورد کيفيت زراعت، مصالح ساختماني، نحوه آشپزي و حتي شيوه طبابت نظر بدهد، اين نظر صحيح نيست و وظيفه دين بيان چنين مسائلي نيست؛ اما از جنبه ديگر، بعد ارزشي همه افعال در همه حوزه ها، مشمول دين خواهند بود؛ لذا دين هرچند وظيفه ندارد در کيفيت زراعت نظري ارائه کند، اما در بعد ارزشي آن، يعني لزوم استفاده از آب و زمين غير غصبي، دادن زکات محصول و نظاير آن، احکامي را بيان کرده است.

وي با طرح سؤالاتي مانند: قلمرو دين تا کجاست؟ چگونه بايد دين را شناخت؟ آيا دين تعبدي محض است و يا عقل هم در شناخت آن و احکامش دخالت دارد؟ آيا مربوط به زمان خاصي است و يا همه زمان‌ها را فراگرفته است؟ خاطرنشان کرد: اين‌ها مسائل اساسي دين هستند که ما به عنوان متوليان تبيين و ترويج دين بايد به آنها پاسخ دهيم.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم اظهار داشت: آن چه با توجه به تاريخ قطعي از دين اسلام مي‌دانيم اين است که از همان صدر اسلام، اختلاف هايي در اين مسائل اساسي بوده است؛ برخي گمان کردند، دين فقط رابطه انسان با خداست، و اما رابطه انسان با خود و ديگران ربطي به دين ندارد، و در واقع امور دين را از امور دنيا جدا کردند؛ لذا هنوز جنازه پيامبر اکرم (ص) دفن نشده بود که به فکر افتادند رئيس جامعه و خليفه‌اي براي پيامبر تعيين کنند، و از همان وقت نيز با تشکيل شورا و انتخابات و رأي گيري خليفه را تعيين کردند؛ چراکه به نظر آن‌ها رياست و اداره امور جامعه ربطي به دين نداشت!

وي افزود: اين اختلاف نظرها تا امروز نيز وجود دارد، و حتي در بين مسلمانان نيز افراد زيادي هستند که معتقدند مسائلي چون آزادي، حقوق بشر، دموکراسي و نظاير آن، ربطي به دين ندارد؛ حتي افرادي صريحا نوشتند که از قرن هفتم به بعد، عقل بشر کامل شد و لذا ديگر وحي نمي آيد؛ چرا که نياز به وحي و دين مربوط به زماني بود که هنوز عقل انسان کامل نشده بود.

وي با اشاره به آغاز نهضت اسلامي توسط امام خميني (ره) اظهار داشت: از سخنان امام (ره) و تأکيدات مکرر ايشان بر عدم جدايي دين از سياست، معلوم مي‌شود که ايشان چقدر از متحجرين خون دل خوردند؛ همان‌ها که اصلا حضور و دخالت در امور اجتماعي را خارج از شأن يک فرد دين دار مي‌دانستند!

آيت الله مصباح يزدي با بيان اين‌که امام (ره) جدا کردن دين از امور اجتماعي و سياست را از حيله‌هاي شياطين مي‌دانست، ادامه داد: در همين عصر، علماي بزرگي مانند حضرت آيت الله کاشاني، که چه بسا از نظر علمي از مراجع مشهور افضل بودند، احترام و عظمت ظاهري چنداني نداشتند، چرا که در امور سياسي دخالت مي‌کردند!

وي با ذکر اين نکته که خداوند متعال بر ما منت نهاد و با عنايت خودش، امام (ره) را ياري کرد و اين سد را شکست، ادامه داد: امام (ره) هم در تدريس خود و هم در عمل، نشان داد که بخش عظيمي از دين، امور اجتماعي است؛ مگر مي‌شود که انساني مسلمان باشد و به امور مسلمين اهتمام نداشته باشد.

آيت الله مصباح با بيان اين‌که امام (ره) حرکت عظيمي را بر خلاف مسيري که در طول 14 قرن بين مردم شايع بود، شروع کرد؛ ادامه داد: هر چند بايد اذعان نمود که قبل از امام (ره) نيز در گوشه و کنار، اين مسئله در فکر برخي علماء بود، و مثلا در حکومت صفوي، شاه طهماسب از محقق کرکي اجازه مي‌گرفت، و يا اجازه فتحعلي شاه قاجار را کاشف الغطاء صادر کرد؛ اما چه بسا اين احترام پادشاهان و تظاهر آن‌ها به پيروي از علما نيز خود نوعي ظاهرسازي براي فريب عوام بود؛ اما به هر حال کسي که به طور جدي در اين مسير حرکت را آغاز کرد، براي آن تبعيد شد، آزارها را متحمل شد، و از سخن خود بازنگشت، حضرت امام (ره) بود.

وي با بيان برخي از شواهد و مقايسه بين قبل و بعد از انقلاب، اظهار داشت: اگر انقلاب نبود، معلوم نبود چه بر سر اسلام آمده بود و اکنون شما کجا بوديد؛ وظيفه اصلي علما به عنوان وارثان پيامبران، شناخت دين، حفظ دين مردم، و اقامه دين است؛ لذا اول بايد خود ما دين را در تمام سطوح و به صورت جامع بشناسيم.

استاد اخلاق حوزه علميه با بيان اين‌که علم به دين لازم است، اما کافي نيست، افزود: طبق آيه قرآن، بسياري از افراد عليرغم اين‌که علم داشتند، سبب تفرق و اختلاف در دين شدند،‌ زيرا خداوند متعال مي‌فرمايد: «و ما تفرقوا الا من بعد ما جاء هم العلم بغيا بينهم»؛ يعني منشأ اختلاف در دين، خود علماي دين بودند، نه نقص حجت و نقص علم؛ بلکه بعد از علم کامل و اتمام حجت، سوء اختيار آن‌ها سبب ايجاد تفرقه شده است.

وي افزود: عده اي همين امروز نيز آگاهانه و تنها به خاطر منافع شخصي و گروهي، با مسائل دين مخالفت مي‌کنند، و اين خطر همه ما را تهديد مي‌کند؛ لذا بايد سعي کنيم اولا دين را در جامعيت آن بشناسيم، و ثانيا اين دين کامل، جامع و فراگير که شامل ابعاد ارزشي مربوط به همه ساحت‌هاي زندگي مي‌شود را در جامعه اقامه کنيم و ايجاد اختلاف نکنيم.

آيت الله مصباح يزدي ادامه داد: حتي اگر کسي با عالم ديگري، در زمينه اي اختلاف فهم دارد، نبايد آن را در سطح عموم مردم مطرح کرده، سبب ايجاد اختلاف در جامعه شود، چه رسد به اين‌که مسئله‌اي را مي‌داند و اختلاف فهم نيز نداشته باشد، اما به خاطر مسائل شخصي و گروهي سبب ايجاد اختلاف در جامعه شود، که اين مصداق بارز «تفرق عن بغي» خواهد بود.

علامه مصباح يزدي خاطر نشان کرد: بعد از انقلاب شکوهمند اسلامي، يکي از مصاديق بارز «تفرق عن بغي» مخالفت با نظام مقدس جمهوري اسلامي، تئوري ولايت‌فقيه و شخص ولي‌فقيه است که تصدي اين مقام را دارد؛ همان کسي که بيني و بين الله کسي را بهتر از ايشان براي نيابت از امام زمان (عج) سراغ ندارم. لذا حتي اگر کسي در فهم تئوري ولايت‌فقيه يا تشخيص شخص ولي‌فقيه اختلاف فهم داشت، نبايد با طرح عمومي آن سبب ايجاد تفرقه در جامعه شود، چه رسد به اين‌که آگاهانه در جهت تضعيف نظام و تشکيک در برخي سياست‌ها و حتي مفاهيم وارزشها مانند شهادت و لزوم مبارزه با ظلم و استکبار گام بردارد، که اين از بزرگترين کبائر است.

رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) افزود: امروز بزرگترين خطر اين است که از خطي که امام ترسيم فرمود و حرکت فکري و عملي که به واسطه انقلاب در جامعه اسلامي بلکه دنيا به وجود آمده است، تخطي کرده و سبب ايجاد اختلاف و تضعيف آن شويم، که بي شک اين مسئله از بزرگترين مصاديق « تفرق عن بغي » است.

وي با اشاره به سخنان رهبر معظم انقلاب در مورد لزوم انقلابي بودن حوزه افزود: حوزه انقلابي يعني حوزه‌اي که اسلام ناب را اقامه کند، و اسلام ناب همان است که امام (ره) معرفي کرد و شامل ابعاد سياسي و اجتماعي مي‌شود؛ چيزي که به کوري چشم شياطين بعد از حدود 1400 سال، در قالب نظام اسلامي تحقق پيدا کرده است. اقامه دين با انزوا و فرو رفتن در لاک خود حاصل نمي شود؛ بلکه شياطين انس و جن مي‌خواهند تا علما منزوي باشند، و اين يعني ارتجاع.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با اشاره به روايتي، يک قطره از خون مؤمن را از آبروي کعبه بالاتر دانست و افزود: خون صدها هزار از بهترين فرزندان مؤمن اين کشور فدا شده است تا اين انقلاب و اسلام زنده بماند، و من و شما در سايه آن بتوانيم از فقه و اسلام سخن بگوييم؛ حال اگر کسي در صدد تضعيف اين نظام برآيد و سبب نفوذ آمريکا و عوامل آن در دستگاه حکومتي و حتي حوزه علميه شود، چه عذري پيش خداوند متعال خواهد داشت و چگونه پاسخ خون شهدا را خواهد داد؟!

گفتني است سي و يکمين نشست انجمن فارغ التحصيلان مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) روز جمعه 24 ارديبهشت ماه در سالن همايش‌هاي اين مؤسسه برگزار شد.